Internet Relay Chat - το CB του Internet

Internet Relay Chat - το CB του Internet

Από τον Γρηγόρη Α. Μηλιαρέση

Τα NetFilez, σκόπιμα δεν είχαν ως τώρα ασχοληθεί με το IRC. ΚΑι αυτό για τρεις λόγους. Αρχικά, επειδή το σύστημα συνομιλιών του Δικτύου (γιατί περί αυτού πρόκειται) δεν είναι τόσο δύσκολο στην κατανόησή του, αλλά είναι κάπως περίεργο στη χρήση του με την έννοια ότι διαθέτει πολλές εντολές και πολλές λειτουργίες που μόνο μέσω προσωπικής ενασχόλησης μπορεί να γίνει εντελώς κατανοητό. Ο δεύτερος είναι ότι κάποιες από τις άλλες υπηρεσίες του Internet είχαν κατά τη γνώμη μας μεγαλύτερη προτεραιότητα ως πιο "επείγουσες" για την καθημερινότητα του χρήστη. Και ο τρίτος, ότι το IRC είναι εθιστικό και κάναμε κάθε δυνατή προσπάθεια να προφυλάξουμε τους νέους χρήστες από το φαινόμενο των δεκάδων ωρών πάνω στους IRC servers του Δικτύου.
Παρ' όλα αυτά, και επειδή το IRC είναι για πολλούς ο μόνος -και ο καλύτερος- λόγος για να μπουν στο Internet, στο τεύχος αυτό θα αναφερθούμε στην πρόσφατη (σε ηλικία) αλλά δημοφιλέστατη υπηρεσία συνομιλίας.


Ένας φινλανδός και ένας ιορδανός

Ίσως δεν πρέπει πλέον να θεωρούμε το IRC νέο. Έχουν περάσει βλέπετε ήδη 11 χρόνια από τότε που ο Φιλανδός Jarkko Oikarinen, τότε διαχειριστής συστήματος στο τμήμα Επιστήμης της Επεξεργασίας της Πληροφορίας στο Πανεπιστήμιο του Ούλου, σκέφτηκε να σχεδιάσει ένα σύστημα που να κάνει το σύστημα BBS του Πανεπιστημίου OuluBox "κάπως πιο εύχρηστο" - η φρασεολογία είναι δική του από την ιστορία του IRC που υπάρχει κάπου στο Δίκτυο. Η σχετική παραπομπή υπάρχει, ως συνήθως, στο τέλος του κειμένου που διαβάζετε.


Η ιδέα του Jarkko, ήταν να δώσει στους χρήστες του BBS τη δυνατότητα να "μιλήσουν" απευθείας και όχι μόνο μέσω μηνυμάτων - όπως πολύ συχνά συμβαίνει στα συστήματα αυτά. Όπως πολύ συχνά συμβαίνει στο Internet (και ίσως όχι μόνο στο Internet), η ιδέα δεν ήταν ακριβώς πρωτότυπη. Συνδύαζε ένα πρόγραμμα ανταλλαγής μηνυμάτων, ένα πρόγραμμα ταυτόχρονης συνομιλίας αλλά μεταξύ δύο ατόμων μόνο και ένα αντίστοιχο μοντέλο συνομιλιών μεταξύ πολλών χρηστών, από τον πρόγονο του Internet, το BITNET.


Από τον Αύγουστο του 1988 που ο πρώτος IRC server βγήκε στον αέρα (και μπορούσε προφανώς να εξυπηρετήσει μόνο όσους συνδέονταν απευθείας επάνω του), μέχρι το 1990 που εξελίχθηκε το πρόγραμμα IRCΙΙ (γνωστό στους παλιότερους χρήστες του Internet και κυρίως σε αυτούς που χρησιμοποιούσαν Unix) και από εκεί στο Μάιο του 1993, που το IRC απέκτησε το δικό του πρότυπο με το RFC1459 (και το οποίο συνυπογράφει εκτός από τον Jarkko, ο Avalon ή κατά κόσμον Darren Reed), στον Οκτώβριο του 1995 που έκλεισε 15.000 χρήστες και στη σημερινή κατάσταση που ο αριθμός των χρηστών μετριέται σε εκατομμύρια και των IRC servers σε εκατοντάδες, το μόνο πράγμα που έμεινε ίδιο είναι η αγάπη των χρηστών του IRC για την υπηρεσία.


Κάθε στιγμή, μέρα ή νύχτα, όπου και να βρίσκεται κανείς στον κόσμο, μπορεί να ανοίξει ένα πρόγραμμα για IRC και να συνδεθεί στο δίκτυο των servers που το αποτελούν. Είναι 100% βέβαιο ότι θα βρει παρέα, τόσο για μια αστεία και χωρίς πολλές απαιτήσεις, όσο και για μια σοβαρή -και συνήθως τετ α τετ- κουβέντα. Όσο για τις περιβόητες ιστορίες περί cybersex και ψωνίσματος μέσω Δικτύου, το 99% των ιστοριών αυτών, από το IRC έχουν ξεκινήσει, όσο και αν μάλλον κάτι τέτοιο δεν ήταν στις προθέσεις του Jarkko Oikarinen.


Ένας ακόμα παράγοντας που βοήθησε το IRC να αποκτήσει την τεράστια δημοτικότητά του, είναι η καθιέρωση των γραφικών περιβαλλόντων εργασίας στους υπολογιστές και κυρίως -μέσω αυτών- των προγραμμάτων για τη χρήση της υπηρεσίας. Ακόμα δε περισσότερο, η χρήση ενός συγκεκριμένου προγράμματος, του mIRC, που σχεδιασμένο από έναν ιορδανό προγραμματιστή, τον Khaled Mardam-Bey το 1995, κατάφερε να απλουστεύσει τη διαδικασία χρήσης, αντικαθιστώντας μερικές από τις εντολές που ο χρήστης έπρεπε να πληκτρολογεί, με "κουμπιά" και γραμμές εργαλείων, όπως συνηθίζεται στα Windows. Αν και οι σκληροπυρηνικοί χρήστες του IRC στο Unix ούτως ή άλλως χρησιμοποιούσαν κελύφη (shells) με παρόμοιες ευκολίες για το IRCΙΙ, το σχετικό πρόγραμμα του Unix, το mIRC, έφερε σαφώς τη δεύτερη μεγάλη επανάσταση στο IRC. Καθώς δε οι εκδόσεις του προγράμματος προχωρούν -με τελευταία την 5.61 που κυκλοφόρησε τον προηγούμενο Σεπτέμβριο- νέες λειτουργίες και ευκολίες (όπως η ενσωμάτωση με τους web browsers ή η δυνατότητα να λαμβάνει και να παίζει αρχεία ήχου και MIDI) έχουν κάνει το πρόγραμμα σχεδόν μοναδική επιλογή -αλλά και το ίδιο το IRC πολύ πιο δημοφιλές.


Σήμερα, IRC servers υπάρχουν σε όλες τις χώρες ενώ έχουν δημιουργηθεί ολόκληρα δίκτυα τέτοιων servers, με πιο γνωστά τα DALnet, IRCnet, Undernet, Afternet, Efnet και IRCnet, ενώ αρκετοί οργανισμοί (όπως το τηλεοπτικό δίκτυο CNN), χρησιμοποιούν δικούς τους servers προκειμένου να εξυπηρετήσουν το κοινό που έχουν ούτως ή άλλως από το web ή από άλλες υπηρεσίες τους. Τα κανάλια -βλ. παρακάτω- του IRC είναι κυριολεκτικά αμέτρητα (κάθε στιγμή ο χρήστης θα βρει δεκάδες χιλιάδες ενεργά φανερά και κανείς δεν ξέρει πόσα κρυφά) και η συζήτηση δε σταματάει ποτέ. Κατ' αυτή την έννοια, η παρομοίωση του IRC με το σύστημα CB που χρησιμοποιούν οι οδηγοί φορτηγών -αλλά και πολλοί οικιακοί χρήστες- σε όλο τον κόσμο, έχει κάποια βάση.

Servers, δίκτυα και κανάλια

Το IRC, είναι ένα ακόμα σύστημα που εξυπηρετείται από το ζεύγος client - server (και δε θα μπούμε στον πειρασμό να τα αποδώσουμε ελληνικά). Οι cients, όπως το mIRC που αναφέραμε παραπάνω, εκτελούνται στον υπολογιστή του χρήστη και συνδέονται με το server της προτίμησής του - κάθε τέτοιο πρόγραμμα διαθέτει ήδη ένα μεγάλο κατάλογο με δεκάδες IRC servers που ο χρήστης μπορεί να δοκιμάσει ενώ στην περίπτωση που θέλει να χρησιμοποιήσει κάποιο server που δε συμπεριλαμβάνεται, μπορεί πολύ εύκολα να τον προσθέσει. Όπως συνήθως συμβαίνει στο Internet, η πρόσβαση στους IRC servers δεν απαιτεί χρήση κωδικού ασφαλείας (password), απαιτείται όμως η χρήση ενός ψευδωνύμου (nickname ή απλώς nick) το οποίο δεν είναι απαραίτητο να σχετίζεται με το όνομα χρήστη (username) που ο χρήστης έχει γενικά στο Internet. Αν το συγκεκριμένο nick που θα επιλέξουμε, χρησιμοποιείται ήδη από κάποιον άλλον -ας μην ξεχνάμε ότι στο IRC τα πάντα γίνονται τη στιγμή που τα βλέπουμε- ο χρήστης καλείται να αλλάξει ψευδώνυμο. Και αυτό μπορεί να έχει ρυθμιστεί προκαταβολικά από το πρόγραμμα που χρησιμοποιεί, ενώ σε αντίθετη περίπτωση πρέπει να γίνει με το χέρι από τη γραμμή εντολών που υπάρχει κάτω - κάτω στο κύριο παράθυρο του προγράμματος.


Ο IRC server στον οποίο επιλέγουμε να συνδεθούμε, είναι τμήμα ενός δικτύου. Αυτό συμβαίνει για λόγους καλύτερης διαχείρισης και αρχιτεκτονικής και συνήθως δεν αφορά το χρήστη του IRC. Όλα τα δίκτυα, αποτελούν με τη σειρά τους το "διαδίκτυο" (με μικρό "δ") που λέγεται IRC και που με τη σειρά του εντάσσεται στο ευρύτερο Internet. Η βασική "μονάδα" του IRC όμως, τουλάχιστον από την πλευρά του απλού χρήστη δεν είναι ούτε ο server, ούτε το δίκτυο στο οποίο αυτός ανήκει. Είναι το κανάλι.


Η ιδέα, είναι επίσης δανεισμένη (τουλάχιστον κατά την εκτίμηση του γράφοντος, αν και δεν υπάρχει κάπου η σχετική τεκμηρίωση) από τους ασυρμάτους CB. Κανάλι είναι ένα συγκεκριμένο σύνολο από clients που έχουν συμφωνήσει να στέλνουν και να δέχονται μηνύματα στο κανάλια αυτό. Δηλαδή, αν ο χρήστης Α μπει στο IRC και ζητήσει να συνδεθεί με το κανάλι #hellas, αυτόματα γίνεται μέρος του και μπορεί να δεχτεί και να στείλει μηνύματα σε όλους όσους έχουν συνδεθεί με το κανάλι αυτό και το αποτελούν. Από το παραπάνω προκύπτει ότι αν μπούμε στο IRC και ζητήσουμε να συνδεθούμε σε ένα κανάλι που δεν υπάρχει (πχ το κανάλι #netsurfing_magazine), ο server θα μας συνδέσει σε ένα κανάλι με το όνομα αυτό, στο οποίο θα είμαστε οι μοναδικοί χρήστες - το κανάλι δημιουργείται επίσης αυτόματα. Το σύμβολο #, μπαίνει πάντα πριν από την ονομασία του καναλιού για να μπορέσει ο server να "καταλάβει" ότι πρόκειται να του ζητήσουμε κάτι τέτοιο. Η εντολή για να συνδεθούμε με το συγκεκριμένο κανάλι που επιθυμούμε (είτε αυτό υπάρχει ήδη, είτε δεν υπάρχει), είναι /join - και εδώ υπάρχει ένα σύμβολο, αυτό της καθέτου (/) ώστε ο server να εκλάβει αυτό που ακολουθεί ως εντολή.


Μια ιδέα που οι χρήστες δυσκολεύονται μερικές φορές να καταλάβουν, είναι ότι τα κανάλια είναι υπεράνω server. Δηλαδή, αν ένας χρήστης συνδεθεί στο κανάλι #hellas, στην ουσία δεν έχει νόημα από ποιο server έχει συνδεθεί, αρκεί να βρίσκεται στο ίδιο δίκτυο. Έτσι, ένα "ραντεβού" στο IRC, έχει νόημα αν δοθεί πχ "στο κανάλι Χ του undernet". Αν το δίκτυο είναι κοινό, το αν ο server μέσω του οποίου συνδεόμαστε βρίσκεται στην Αθήνα ή στο Ελσίνκι, δεν παίζει κανένα ρόλο.
Το επόμενο ερώτημα βέβαια, είναι τι γίνεται από τη στιγμή που έχουμε μπει σε κάποιο κανάλι. Το πρόγραμμα που χρησιμοποιούμε, ανοίγει ένα ξεχωριστό παράθυρο στο οποίο βλέπουμε στα δεξιά τους χρήστες που βρίσκονται εκείνη τη στιγμή στο κανάλι, στο μεσαίο και κυρίως κομμάτι αυτά που λέγονται (υπάρχει το όνομα του χρήστη μέσα σε <> και στη συνέχεια αυτά που λέει) και κάτω, η γραμμή εντολών, όπου ο χρήστης αν είναι εξοικειωμένος με τις -ομολογουμένως πολλές- εντολές του "κλασικού" IRC μπορεί να χρησιμοποιήσει τις υπηρεσίες του συστήματος, αν ξεκινήσει με την κάθετο (/). Αν απλώς γράψει κάτι και πατήσει Enter, αυτό που έγραψε θα εμφανιστεί σαν λόγος τόσο στη δική του οθόνη, όσο και στις οθόνες όλων των χρηστών που είναι εκείνη τη στιγμή στο συγκεκριμένο κανάλι, όπου και να βρίσκονται.


Αυτό βέβαια είναι μόνο η αρχή. Όσο κανείς μένει στο IRC συνειδητοποιεί ότι το δίκτυο συνομιλιών του Internet, το Internet Relay Chat (που σε ελεύθερη απόδοση, θα μπορούσε να λεχθεί "σύστημα συνομιλιών μέσω αναμετάδοσης") έχει τη δική του αργκό, το δικό του χιούμορ, τους δικούς του όρους και το δικό του τρόπο συμπεριφοράς. Και αντίθετα με άλλες υπηρεσίες του Δικτύου, τους ανθρώπους που φροντίζουν να εφαρμόσουν τους κανόνες αυτούς, πολύ συχνά με μέτρα που ίσως από κάποιους θεωρηθούν πολύ αυστηρά. Οι IRCops (από το IRC operators, δηλαδή χειριστές) και οι channel ops (οι χειριστές των καναλιών), είναι προνομιούχοι χρήστες οπι οποίοι μπορούν να έχουν μια σειρά από ευκολίες απέναντι στους απλούς χρήστες του συστήματος. Σε ό,τι αφορά το πρώτο, τα θέματα που τους απασχολούν είναι μάλλον τεχνικής φύσεως και σπάνια θα τους βρει μπροστά του ο απλός χρήστης. Όταν όμως μπείτε σε ένα κανάλι και δείτε ότι κάποια από τα ψευδώνυμα έχουν μπροστά τους το σύμβολο @, έχετε να κάνετε με έναν channel op ο οποίος μπορεί να σας κόψει το δικαίωμα ομιλίας ή να σας βγάλει έξω από το κανάλι αν κάνετε κάτι που θα τον ενοχλήσει. Αν σας συμβεί κάτι τέτοιο -που θα το καταλάβετε διότι το πρόγραμμά σας θα σας ενημερώσει με ένα μήνυμα του τύπου "you have been kicked from channel X" ήτοι "σας κλώτσησαν από το κανάλι Χ"- σκεφτείτε μήπως κάνατε κάτι που δεν έπρεπε, αλλά μην απορρίψετε το ενδεχόμενο να πέσατε σε κάποιον op με κάπως... εφηβική αίσθηση του χιούμορ. Ξαναμπείτε στο κανάλι και συνεχίστε ή δημιουργήστε το δικό σας κανάλι (με τον τρόπο που αναφέραμε παραπάνω), γίνετε εσείς ο op του συγκεκριμένου καναλιού -όταν δημιουργείτε ένα κανάλι, γίνεστε αυτόματα op του καναλιού αυτού- και βγάλτε εκεί τα απωθημένα σας.

Όπως είπαμε ήδη, μπορείτε να χρησιμοποιήσετε το IRC είτε με τις διάφορες εντολές, είτε μέσω των ευκολιών ενός προγράμματος όπως το mIRC. Ο λόγος που δε θα παραθέσουμε το σύνολο των εντολών -πέραν του ότι αποτελεί και πάγια τακτική της στήλης να μην μπαίνει σε τέτοιες λεπτομέρειες, αλλά να προτιμά να εξηγεί το πώς λειτουργεί κάθε υπηρεσία- είναι ότι ακόμα και στην περίπτωση που θα θελήσετε να κινηθείτε μέσω αυτών, το mIRC περιλαμβάνει ένα εκτενέστατο αρχείο βοηθείας με όλες τις πιθανές και απίθανες εντολές που χρησιμοποιούνται στο σύστημα. Θα πρέπει όμως να πούμε κάποια πράγματα για τα DCC και τις ευκολίες τους.


DCC σημαίνει "Direct Client Connection" δηλαδή απευθείας σύνδεση των clients - των προγραμμάτων που χρησιμοποιούνται για πρόσβαση στο IRC. Αυτό σημαίνει ότι μέσω αυτών, κάποιος χρήστης του συστήματος, μπορεί να στείλει σε κάποιον άλλο χρήστη ένα αρχείο οποιουδήποτε τύπου. Και ακόμα πιο απλά, σημαίνει ότι μπορείτε να στείλετε ή να λάβετε οτιδήποτε από τη στιγμή που είστε συνδεδεμένοι στο IRC. Όπως είναι ίσως προφανές, κάτι τέτοιο είναι ταυτόχρονα μεγάλη ευκολία αλλά και ενδεχόμενος κίνδυνος. Κάποιος χρήστης με αλλόκοτη αίσθηση χιούμορ (ή με κάποια ελαφρά κακοήθεια), μπορεί για παράδειγμα να σας στείλει ένα προγραμματάκι με έναν ιό ή ένα αρχείο που το πρόγραμμά σας θα εκτελέσει και θα σας δημιουργήσει πρόβλημα - κάτι ανάλογο με ορισμένα αρχεία για το Microsoft Word που περιλαμβάνουν προβληματικές μακροεντολές και "μολύνουν" όλα σας τα αρχεία. Ως εκ τούτου, καλό είναι να ρυθμίσετε το πρόγραμμά σας να μη δέχεται τέτοια μηνύματα ή στη χειρότερη περίπτωση να σας ειδοποιεί για το ότι κάποιος θέλει να σας στείλει κάτι τέτοιο και εσείς να αποφασίσετε κατά περίπτωση. Ευτυχώς, επειδή οι περιπτώσεις αυτές έχουν γίνει πολλές, τα προγράμματα όπως το mIRC έχουν μεριμνήσει ώστε ακόμα και αν δεν κάνετε εσείς τη σχετική ρύθμιση να έχουν τα DCC απενεργοποιημένα, ώστε αν τα θέλετε να το ζητήσετε εσείς επί τούτου.

Πολλοί όταν μιλούν για το IRC αναφέρονται στο "θόρυβο" που υπάρχει εκεί, εννοώντας ότι πολύ συχνά η φλυαρία των -συνήθως νεαρών- χρηστών του μπορεί να γίνει κουραστική. Η αλήθεια είναι ότι στα κανάλια τύπου "καφενείο", δηλαδή χωρίς συγκεκριμένο θέμα, αυτό συμβαίνει. Όμως -όπως τα πάντα στο Internet- το κλειδί είναι η εξειδίκευση. Αν μπείτε σε ένα κανάλι που σχετίζεται με ένα θέμα που σας ενδιαφέρει, είναι σχεδόν βέβαιο ότι θα βρείτε ανθρώπους από όλο τον κόσμο με τους οποίους θα μπορέσετε να ανταλλάξετε απόψεις για το θέμα αυτό. Θα μπορέσετε να έχετε μια, όσο το δυνατόν πιο προσωπική και πραγματική, επικοινωνία και πολλές φορές θα μάθετε ειδήσεις που δεν έχει προλάβει να καλύψει ακόμα και το πιο ενημερωμένο ειδησεογραφικό πρακτορείο.
Ειδικά το τελευταίο, είναι ένα θέμα που ανέβασε πολύ του IRC στην εκτίμηση του κόσμου, καθώς τόσο στην περίπτωση του πολέμου στον Περσικό Κόλπο, όσο και στις περιπτώσεις των φοιτητικών ταραχών στην Κίνα ή του πραξικοπήματος στη Ρωσία, οι χρήστες του IRC ενημέρωναν τον κόσμο -και συχνά και τους ίδιους τους δημοσιογράφους- για αυτά που συνέβαιναν στη χώρα τους.

 

Χρήσιμες διευθύνσεις:
www.Greek-chat.net - chat στο οποίο έχουμε την δυνατότητα να επιλέξουμε μερικούς από τους Ελληνικούς servers (που υποστηρίζουν το πρωτόκολλο irc) για να επικοινωνήσουμε με άλλους επισκέπτες του internet που βρίσκονται την ίδια στιγμή στο αντίστοιχο κανάλι.

www.Hellas-chat.net - Ελληνικό chat το οποίο μας δίνει την δυνατότητα να συνδεθούμε μέσω irc για να επικοινωνήσουμε με άλλους επισκέπτες του internet που βρίσκονται εκείνη τη στιγμή στο κανάλι #hellas.

www.chat-now.net - Άμεση σύνδεση με το Ελληνικό channel hellas, μέσα στον server υπάρχουν channels με ομάδες συζητήσεων για διάφορα θέματα.

www.chat.idx.gr - Κατάλογος με τα κυριότερα (web-based chat) sites για chat στο internet. Τα web-based chat είναι η τελευταία λέξη της μόδας στα κανάλια chat, τα οποία σας επιτρέπουν να επικοινωνήσετε ζωντανά με άλλους επισκέπτες του διαδικτύου που βρίσκονται αυτή την στιγμή on line στο αντίστοιχο κανάλι.


Κεντρική σελίδα